वाम्बुले राई भाषामा नाटक : ‘ज्वाँले सुद्धै’ देखि ‘सुम्निमा’ सम्म (फोटो फिचरसहित)

गणेश राई त्यो ‘ज्वाँल्या सुद्धै’ वाम्बुले राई समुदायमा पाइने ऐतिहासिक घटनामा आधारित लोकनाटक हो– ‘ज्वाँल्या सुद्धै’ । ‘ज्वाँल्या’ अर्थ ‘जुम्ल्याहा’ र ‘सुद्धै’ भनको ‘किरिया’ (शुद्धो) भन्ने अर्थ लाग्छ । अर्थात् ‘जुम्ल्याहा किरिया’ या भनौं एकपटक ‘दुई व्यक्तिको किरिया’ भन्ने अर्थ लगाइएको छ । समाजमा सामान्यतः एक पटकमा एकजनाको अर्थात् घर परिवारको कुनै एक सदस्यको मृत्युपछि […]

Continue Reading

गायक रुपकुमार राईको संस्मरण : संगीतको भाकाहरूमा यात्रा गर्दै जाँदा

–रुपकुमार राई प्रकृतिले पूर्णता दुइटै कुराको कारणले गर्दा पाएको छ– नकरात्मक र सकारात्मक । यी दुईमध्ये संगीत सकरात्मक चेतसँग सम्बन्ध राख्दछ । सृष्टि यहाँसम्म आउनु र निरन्तर चलिरहनुमा संगीतको अपरिहार्यता छ । जस्तै, हावा चल्नु । सुस्तरी चलेको हावाको स्पर्श वा आवाजले दिने अनुभूतिले मान्छेलाई आनन्दित तुल्याउँछ । सकारात्मक शान्त अनुभुत गराउँदछ भने त्यही हावा […]

Continue Reading

बुवाको मुख हेर्ने दिन बितिगएका बाःहरूको सम्झनामा कवि लक्ष्मी मालीको कविता ‘बाः’

बा: -लक्ष्मी माली   बाः तातो थियो तेजिलो थियो कहिलेकाही अगाडी पर्ना साथ रापले पोलिन्थ्यो न्यानो पनि त थियो त्यस कारण चिसो लाग्ने डर पनि थिएन ।   तर पनि अगाडी पर्न हत्तपत्त चाहन्न थियौ डर लाग्थ्यो कतै झ्याप्पै पोल्लान् की भनेर बा सँग सधैँ छली-छली हिड्थ्यौ जीवन सधैँ यस्तै ठान्थे यस्तै उज्यालो, रापिलो । […]

Continue Reading

कवि एमबी थुलुङ राईलाई ‘लिब्जु–भुम्जु पुरस्कार’

लिभु संवाददाता ललितपुर । वाम्बुले कवि एमबी थुलुङ राईलाई ‘लिब्जु–भुम्जु पुरस्कार–२०७७’ प्रदान गरिएको छ । ललितपुरको चापागाउँदोबाटोस्थित चासुवा रेस्टुरेन्टमा आयोजित समारोहमा राष्ट्रगानका रचयिता व्याकुल माइला, पुरस्कारका संस्थापक पत्रकार पुष्पहरि क्याम्पा राई, वाम्बुले राई समाज संस्थाका संस्थापक महासचिव तिखबीर राई र सम्पादक गणेश राईले उक्त पुरस्कार प्रदान गरेका हुन् । वाम्बुले राई साहित्य प्रकाशनद्वारा प्रकाशित लिब्जु–भुम्जु […]

Continue Reading

गुरुको मार्गनिर्देशको सम्झना : साक्षात गुरु विश्वराज ढुंगाना

गुरुपूर्णिमा व्यतीत भएको चौथो दिन गुरुको मार्गनिर्देशको सम्झना गणेश राई (काठमाडौं) भरखरै (२०७९ असार २९) गुरुपूर्णिमा तिथि व्यतीत भएको छ । २०४४ सालदेखि गुरु विश्वराज ढुंगानासँग गाँसिएको चेलाको सम्बन्ध यसपालि पनि नविकरण भएको छ । ती ३५ वर्ष आफैंसँग बितेको छ, गुरुको गाढा सम्झना गर्दै । गुरुकै प्रेरणा र मार्गनिर्देशनले यी पंक्तिहरू लेखिनयोग्य लेखक बन्न […]

Continue Reading

शुभचन्द्र राई (सुबास)को कथा : स्थानीय चुनाव

कथा : स्थानीय चुनाव टन्टलापुर घाम लागिरहेछ । उखरमौलो गर्मीले रूखबिरूवामा पातहरू पनि ओइलाएका छन् । पर बरको झ्याङभित्र कोइलीचरी कुहुऽ कुहुऽ गरेर कराइरहेछ । असाध्य गर्मी भएर होला कोइली चरीको त्यो मधुर आवाज पनि झन्झट लाग्दो सुनिंदैछ । हावा फिटिक्क चलेको छैन । घरको बरण्डामा राखिएको थोत्रो खाटमाथि पल्टिएर ओल्टयाङ्ग, पल्टयाङ्ग गर्दै निदाउने प्रयास […]

Continue Reading

किराती भाषामा बालबालिकाको नाम भएको पुस्तक

गणेश वाम्बुले दीपेन्द्र रुम्दाली– हेलौ । दाजु जिउ बाःम । ड्अुसाम्से बानिम ? (हेलौ दाजु नमस्कार । सबैजना सन्चै हुनुहुन्छ ।) म (गणेश)– जिउ बाःम भाइ । ड्अुसास बाकुमेउ । काठमान्डुल्वाम खोखो आस्याल ल्वाखो देसाङ बाकुम । (नमस्कार भाइ । सन्चै छौं । काठमाडौंको जाडोमात्र कहिले जाओस् भन्दैछौं ।) दीपेन्द्र– क्वाल योर चेलपाचा फोन पुनिमें […]

Continue Reading

यो हो प्रशिद्ध धार्मिक थलो– लिब्जु (भिडियोसहित)

गणेश वाम्बुले राई काठमाडौं । किरात वाम्बुले राई जातिको प्रशिद्ध धार्मिक थलोको नाम लिब्जु हो । यो मूलतः एक पहाडको नाम हो । तर धार्मिक आस्थाका आधारमा सुखसमृद्धि, शक्तिको प्रतीकका रूपमा लिब्जु उपो (लिब्जु बाजे) भनेर पुकारिन्छ । संघीय नेपाल प्रदेश–१ ओखलढुंगा जिल्लाको दक्षिणी भेग मानेभन्ज्याङ गाउँपालिका वडा नं.२ वाक्सा, वडा नं.३ वामद्याल र वडा […]

Continue Reading

कवि आशिष राईको कविता ‘राजनीति’

राजनीति क्रिकेटको रमाइलो खेल हो राजनीति हान्छन्, मौकामा छक्का–चौका बेस्सरी फुटबलको अपत्यारिलो खेल हो राजनीति गोल गर्दै बढछन् अगाडि चौतारीको एउटा चटक हो राजनीति हेर्नु पाउँछौं यहाँ कुुर्सीको खिचातानी मनमानी, घमण्डको पराकाष्ठा हो राजनीति गर्छन् यिनले जनतासँग बैमानी झुठा–सस्ता आश्वासन हो राजनीति गर्छन् यिनले भोका पेटसँग सौदाबाजी पावर, पैसा, पहुँचवालाकै यहाँ छ हाली मुहाली बिरलै […]

Continue Reading

गोपी कृष्ण अधिकारीको विचार : किराँत लिम्बू साहित्यको इतिहास

किराँत लिम्बू साहित्यको इतिहास – गोपी कृष्ण अधिकारी पूर्वी नेपालका किराँतीहरू द्वापर युगदेखिका स्थानीय आदिवासी हुन् । अपुङ्गी राजा कहलाइने यस आदिवासी जनजातिको भाषा, साहित्य, संस्कृति रीतिथिति परम्परा आदिले सम्पन्न वीर योद्धा जाति हुन् । नेपाली साहित्य लगायत पञ्जाबी, बङ्गाली, आसामी साहित्यमा प्रयोग भएका किराँती शब्दहरू ती साहित्यबाट अलग गर्नु हो भने ती साहित्य अपाङ्ग […]

Continue Reading