गाउँघरबाट : शुभचन्द्र राई (सुबास)को कथा ‘डुम्फुरे’

गाउँघरबाट : डुम्फुरे -शुभचन्द्र राई पिठ्यूको सानो बोराको पोकोलाई नाम्लोसँगै कुनामा फ्यात्त फाल्यो र खुइया सुइसुला मारेर पिंढीमा थचक्कै बस्यो डुम्फुरे । उसले मैलाले कक्रिएको ठाउँठाउँमा फाटेको शिरको ढाका टोपीलाई निकाल्यो र त्यसैलाई रुमाल बनाएर अनुहारको पसिनालाई पुछ्यो । चाउरिएको गाला, टोड्को परेको आँखा, टुसुक्क निस्किएको ध्याब्रे नाक, ओंठमाथि २०, २५ वटा जति सराबरी फुलेको […]

Continue Reading

प्राज्ञ अमर तुम्याहाङको अनुसन्धान : किरात लिपि, किरात भाषाहरूको आलेखन र किरात राई अगुवाहरू

किरात लिपि, किरात भाषाहरूको आलेखन र किरात राई अगुवाहरू लेखसार किरात लिपि वा लिपि सम्बन्धी सामयिक प्रश्नहरू र लिपि सम्बन्धी दुई सन्दर्भहरूबाट आरम्भ गरिएको यस आलेखमा लिपि विकासको विकासवादी सिद्दान्तको विसद पृष्ठभूमिमा किरात लिपिको विकासका केही तथ्यहरू, किरात लिपिमा किरात भाषाहरूको आलेखन र किरात लिपि प्रचार र विकासमा समर्पित किरात राई अगुवाहरूबारेमा चर्चा गरिएको छ […]

Continue Reading

लोक परम्पराको निरन्तरता : जनजीवनसँग जोडिएको किराती लोकबाजा र बाँसुरी दिवस

जनजीवनसँग जोडिएको किराती लोकबाजा र बाँसुरी दिवस गणेश वाम्बुले राई वाम्बुले राई समुदायमा बुढापाकाको एउटा भनाइ छ– ‘बजाउन जाने पो बच्छ मुरली, फकाउन जाने पो मान्छ तरुनी ।’ गीतको लयजस्तो तुक्का मिलेको पंक्ति साह्रै मननीय छ । सोझो अर्थमा मुरली बाजा बजाउने पुरुष तन्नेरीले हो । बजाउन जान्यो भने मनमोहक धुनमा बज्छ । बजाउन नजानेमा […]

Continue Reading

कोङकोङ वादन पहिलो पुरस्कार झापाका बलबहादुर राईलाई, विजयी नगद तथा प्रमाणपत्र

कोङकोङ वादन पहिलो पुरस्कार झापाका बलबहादुर राईलाई लिभु संवाददाता काठमाडौं– पहिलो पटक आयोजना गरिएको ‘विश्वव्यापी अनलाइन कोङकोङमा (बिनायो) वादन खुला प्रतियोगिता २०७८’मा झापाको कमल गाउँपालिका–६ का बलबहादुर राई प्रथम हुनु भएको छ । किरात राई सांस्कृतिक कलाकार संघले अनलाइन माध्यमबाट प्रतियोगिताको आयोजना गरेको हो । प्रतियोगितामा खोटाङ जाल्पाकी पम्फा खालिङ राईले दोस्रो स्थान हासिल गर्नु […]

Continue Reading

कवि अम्बिर राईको वाम्बुले मातृभाषामा कविता  ‘ब्अिम्तालो नेपाल !’

ब्अिम्तालो नेपाल ओ नेपाल ! उनु आ त्वामाचिन्चिङ फेते–रुङग्याम उसुनारि नेपाल उनु आ उसुनारि गोताम उसुस्याम्मे नेपाल उनु आ को–चिचिख्लि गोताम नेपाल उनु नेपालिङ नेपाल ! उनु चीन न्वा भारतआङ खाचिल्वाम नेपाल उनु आ त्वाम न्वा त्वामाचिन्चिङ खाचिल्वाम नेपाल सा¥वास इ ब्अिम्ता पाःम भाना बाङुवाँया भाना बाक्चोआङ सा¥वास ब्अिम्ता ब्लाक्चो रै ड्आख्वा सिचो तिकिम रै […]

Continue Reading

राष्ट्रिय कविता महोत्सवमा भोजपुरकी कविता राई प्रथम

राष्ट्रिय कविता महोत्सवमा भोजपुरकी कविता राई प्रथम लिभु संवाददाता काठमाडौं– नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको ६४औं वार्षिकोत्सव (असार ९ गते)का अवसरमा आयोजित राष्ट्रिय कविता महोत्सवमा भोजपुरकी कविता राई प्रथम हुनु भएको छ । भर्चुअल माध्यमबाट आयोजित कविता प्रतियोगितामा राईको ‘देशको नक्सा’ शीर्षक रचना प्रथम घोषणा गरिएको हो । त्यसैगरी धादिङकी अमृता स्मृतिको ‘डढेलापछि पनि बसन्त आउँछ’ शीर्षक कविता […]

Continue Reading

किरात सिरिजंगा लिपि यसरी सिक्न र प्रयोग गर्न सकिन्छ (भिडियोसहित)

किरात लिपि अभ्यास गणेश वाम्बुले राई ‘लिब्जु–भुम्जु’ त्रैमासिक पत्रिकामा ‘किरात लिपि अभ्यास’ २९ शृंखलासम्म छापियो । किरात लिपिलाई सिरिजंगा लिपि पनि भनिन्छ । अभ्यास शृंखलामा ‘किरात–वाम्बुले’ फोन्टमा प्राविधिक त्रुटिहरू दोहोरिन नदिन तथा निरन्तर अभ्यासका निम्ति प्रस्तुत गरियो । यो मुलतः किरात लिपि हो । फोन्टको नाम किरात–वाम्बुले रहेको छ । सिरिजंगा लिपि लिम्बू भाषा तथा […]

Continue Reading

कवि सोनाम सज्जन किरातीको रचना : नुनको संघर्षभन्दा महान धरहरा

अर्थतन्त्रको रुखमा गुन्द्रुकको गुनासो   धरहराको टुप्पोमा निरन्तर एउटा अदृश्य सम्भोगबाट खसेर शिव पार्वतीको रासलिला उम्रिने छ सैनिक टुंडिखेल भित्र र आँकडा हुनेछ खुलामञ्चमा गुन्जने मसिना मसिना मानिसहरुको गुनासाहरु जस परिदृष्यले बोकिरहनेछ विशाल मनहरुभित्र नभाँचिने खम्बा तर सरकार त्यही मसिना मसिना मानिसहरुको ढाँड भाँचेर मृत आत्माको भन्दा पनि आफ्नै अपराधको ढाकछोप गर्न भगवान भरोसामा रमिरहेछ […]

Continue Reading

कवि अनिल हाङ राईको सुन्दर गीत ‘हिलेपानी गाउँ’

गीत : हिलेपानी गाउँ –अनिलहाङ राई ओखलढुंगा जिल्लाको सुन्दर हिलेपानी गाउँ हरियाली सुन्दरताले भरिएको ठाउँ ए नि लै लै हाम्रो हिलेपानी गाउँ घुम्न आउनु माइली हाँसीखुसी बिताउँ जिन्दगानी दायाँ बग्यो सुनकोशी सलल बायाँ दुधकोशी तिम्रै माया लाग्न माइली तिमीलाई सम्झेर मन हुन्छ खुसी ए नि लै लै हाम्रो हिलेपानी गाउँ घुम्न आउनु माइली हाँसीखुसी बिताउँ […]

Continue Reading

कवि गगन राईको मृत्यु चिन्तन कविता- म अकालमा मरें भने

म अकालमा मरें भने   कर्कलाको पातमा अडेको पानी जस्तै भर नभएको मन्छेको जीवन कुन हावाको झोक्काले कति बेला झारिदिन्छ कसैलाई थाहा हुन्न। मेरी आमा मेरो खातिर आँसुको बलिन्द्र धारा झार्दै पिडाले भरिएको छाती आफैले पिटीपिटी अनि अभागी आफ्नो निधार भुइँ र घरका भित्ताहरूमा ठोकीठोकी डाँको छोडेर अरुभन्दा बढी रुनु हुँदो हो र मेरो निस्वास […]

Continue Reading